KAFİYE ŞEMASI (UYAK ÖRGÜSÜ)

KAFİYE ŞEMASI (DÜZENİ, ÖRGÜSÜ):

1.Mısraların son seslerine bakılarak bir mısranın hangi mısra ile kafiyeli olduğunun gösterilmesine kafiye örgüsü denir.

2.Kafiye düzeninde her mısra bir çizgiyle, kafiyeler de harflerle gösterilir.

3.Birbiriyle kafiyeli olan dizeler ise anı harfle gösterilir.

4.Çeşitleri şunlardır: Düz kafiye, çapraz kafiye, sarma kafiye, mani tipi kafiye, örüşük kafiye

1)DÜZ KAFİYE: Dizelerin kendi arasında uyaklanmasıyla oluşan kafiye örgüsüdür. Dörtlüklerde aaaa, aaab, aabb; beyitlere ise aa, bb, cc şeklinde gösterilir.

——- a —— a ……….a

——- a ——a ……….a

——-a ——a ……….b

——-a ——b ……….b

2) ÇAPRAZ KAFİYE: Dörtlükte birinci ile üçüncü, ikinci ile dördüncü mısranın kafiyeli olmasıdır. abab şeklinde gösterilir.

3) SARMA KAFİYE: Her dörtlüğün birinci ve dördüncü, ikinci ve üçüncü dizeleri kendi arasında kafiyelidir. Kafiye düzeni abba, cddc şeklindedir.

4) MANİ TİPİ KAFİYE: 1, 2 ve 4. Mısraların kafiyeli 3. Mısranın serbest olmasıdır. Kafiye düzeni aaxa şeklindedir.

5) ÖRÜŞÜK KAFİYE: Üçer mısralık bentlerle yazılan şiirlerde görülür. Terza Rima bu şekilde kafiyelenir. aba, bcb, cdc, ded, efe şeklinde kafiyelenir.