HECE ÖLÇÜSÜ

HECE ÖLÇÜSÜ

HECE ÖLÇÜSÜ (VEZNİ)

a)Hece ölçüsü, dizelerdeki hece sayılarının eşit olması kuralına dayanan bir ölçüdür.

b)Şiirin bütün dizelerindeki hece sayıları eşittir.

c)Vezn-i Benan, hesab-ı Benan da denir. (Benan: Parmak)

d)Milli ölçümüzdür.

  1. e) İslamiyet’ten önceki Türk edebiyatından günümüze kadar kullanılan ölçüdür.

f)Türk dilinin yapısına uygun bir ölçüdür.

g)Dizedeki hece sayısına kalıp denir.

h)Bir dize kaç heceden oluşuyor ise o dizeninin kalıbı odur.

ı)Mesela her dizesinde 8 hece bulunan bir şiirin kalıbı 8’li hece kalıbıdır.

i)En çok kullanılanları 7’li, 8’li, 11’li, 14’lü kalıplardır.

j)Dizelerdeki heceler kalıp içinde belli duraklara ayrılırlar.

k)Maniler 7’li hece ölçüsüyle yazılır.

l)Semai ve varsağılar 8’li hece ölçüsüyle yazılır.

m)Koşmalar 11’li hece ölçüsüyle yazılır.

HECE ÖLÇÜSÜ ÖRNEKLERİ

YEDİLİ HECE ÖLÇÜSÜ ÖRNEĞİ:

Karanfil deste gider

Kokusu dosta gider

Sevip de alamayan

Mezara hasta gider

SEKİZLİ HECE ÖLÇÜSÜ ÖRNEĞİ:

Gâh eserim yeller gibi

Gâh tozarım yollar gibi

Gâh akarım seller gibi

Gel gör beni aşk neyledi

DOKUZLU HECE ÖLÇÜSÜ ÖRNEĞİ:

Entarisi ala benziyor

Benim yârim güle benziyor

ONLU HECE ÖLÇÜSÜ ÖRNEĞİ:

Söyletme beni derdim büyüktür

Ümidim gönlüm çoktan sönüktür

Hayatım bana bir koca yüktür

Gönül bağında baykuşlar öter

ON BİRLİ HECE ÖLÇÜSÜ ÖRNEĞİ:

Ela gözlerinde sürmen olaydım

Senden ayrılmayan bir ben olaydım

Sağ yanak altının sol köşesinde s

Senden ayrılmayan bir ben olaydım

***

 Ela gözlüm ben bu elden gidersem

Zülfü perişanım kal melul melul

Kerem et aklından çıkarma beni

Ağla gözyaşını sil melul melul

***

Sana dört sözüm var sakın unutma

Bir öğren, bir öğret, bir oku, bir yaz

ON İKİLİ HECE ÖLÇÜSÜ ÖRNEĞİ:

Telgrafın tellerine kuşlar mı konar

Herkes sevdiğine böyle mi yanar

ON DÖRTLÜ HECE ÖLÇÜSÜ ÖRNEĞİ:

Ey garip çizgilerle dolu han duvarları

Ey hanların gönlümü sızlatan duvarları

Han duvarları Faruk Nafiz

ON BEŞLİ HECE ÖLÇÜSÜ ÖRNEĞİ:

Al beni beni, sar beni beni, yeşil yapraklar

Ben saramadım sarsın da seni kara topraklar Halk türküsü