Kur’an-ı Kerim’in Kitap Hâline Getirilmesi ve Çoğaltılması

 Kur’an-ı Kerim’in Kitap Hâline Getirilmesi ve Çoğaltılması
• Kur’an’ın iki veya daha fazla kişi tarafından karşılıklı olarak okunmasına mukabele denir.
• Kur’an’ın baştan sona okunmasına hatim denir.
NOT EDELİM
Hz. Muhammed (s.a.v.)’e gelen ayetler kimler tarafından yazılmıştır? Kur’an-ı Kerim ne zaman ve nasıl kitap hâline getirilmiştir? Bu soruların cevaplarını bulmak için aşağıdaki metni okuyunuz.

Tamamlayalım
Kur’an-ı Kerim’in Hz. Muhammed (s.a.v.)’in vefatından günümüze kadar nasıl ulaştığını aşamalar hâlinde listeleyiniz. Her aşamaya bir ad veriniz. Bu adın karşısına aşamanın nasıl gerçekleştirildiğini yazarak tabloyu tamamlayınız.
ETKİNLİK
1 TDV İslam Ansiklopedisi, C 2, s. 375.
2 Hicr suresi, 9. ayet.
gündeme getirdi. Hz. Ömer’in de içinde bulunduğu bir grup Müslüman tarafından, Hz. Ebu Bekir’e bir öneride bulunuldu. Müslümanların elindeki yazılı Kur’an ayetlerinin toplanarak bir kitap hâlinde korunması istendi. Hz. Ebu Bekir öneriyi kabul etti. Tüm yazılı Kur’an ayetlerini bir araya toplatmaya karar verdi. Bu iş için bir komisyon oluşturdu. Komisyonun baŞükanlığına da hem vahiy kâtibi hem de hafız olan Zeyt bin Sabit’i getirdi. Hz. Zeyt, titiz bir çalışma yaptı. Tüm hafızları çağırdı. Ayetlerin yazılı olduğu tüm malzemeleri bir araya toplattı. Yazılı metinlerle hafızların ezberinde bulunan ayetleri karşılaştırdı. Bununla da yetinmeyip her ayetin Hz. Muhammed (s.a.v.)’in yanında yazıldığına iliŞükin iki tanık bulunması koşulunu koydu. Uzun bir çalışma sonunda Kur’an ayetlerini tek nüsha olarak kitap hâline getirdi. Kur’an’ın kitap hâline getirilmiş biçimine Mushaf adı verildi. Bu ilk Mushaf, devlet baŞükanı olan Hz. Ebu Bekir’e teslim edildi.
Kur’an-ı Kerim’e en çok hizmet edenlerden ve kitap hâline getirilmesine katkı sağlayanlardan biri Hz. Ali’dir. O, Peygamberimizin amcasının oğlu olup küçüklüğünden itibaren onun yanında kalmaya başlamış, büyüyünce de damadı olmuştur.
Bu nedenle Peygamberimizle daha çok bir arada bulunmuştur. Peygamberimize gelen ayetleri hem yazmış hem de ezberlemiştir. Ayetlerin nerede, ne zaman ve hangi olay üzerine geldiğini bildiği için Hz. Zeyt başkanlığındaki komisyon pek çok konuda ondan bilgi almıştır. O, Müslümanların Kur’an-ı Kerim’i öğrenmelerine yardımcı olmuş, onları kendisine Kur’an hakkında soru sormaya teşvik etmiştir. 1
Ayşenur; “Acaba Kur’an ilk olarak ne zaman ve niçin çoğaltılmıştır?” diye düŞnüyordu ki öğretmen açıkladı.
— Üçüncü halife olan Hz. Osman dönemiydi. Müslümanlık, Arabistan dışında da yayılmış, pek çok insan Müslüman olmuştu. Yeni Müslüman olanların Kur’an öğrenmeleri için Kur’an-ı Kerim’in çoğaltılmasına ihtiyaç duyuldu. Hz. Osman, yine Hz. Zeyt baŞükanlığında bir komisyon oluşturdu. Bu komisyona ilk Mushaf’ tan yedi nüsha daha yazma görevi verdi. Bu nüshalardan birini kendisi aldı, di
ğerlerini de çeşitli kentlere gönderdi (Fotoğraf 17).
Hz. Osman’ın yazdırdığı bu Kur’an-ı Kerim nüshalarından biri, İstanbul’da bulunmaktadır. Topkapı Sarayı
Müzesinin Mukaddes Emanetler Bölümü’nde korunmaktadır. Bugün dünyanın her tarafında bulunan Kur’an-ı Kerim nüshaları bu ilk nüshalardan çoğaltılmıştır. Kur’an-ı Kerim, günümüze kadar hem yazılarak hem de ezberlenerek gelmiştir. Böylelikle bir haründe bile değişiklik olmamıştır. Bundan sonra da böyle devam edecektir. Çünkü Yüce Allah; “Kur’an’ı kesinlikle biz indirdik; elbette onu yine biz koruyacağız.” 2 buyurmaktadır.
Fotoğraf 17: Peygamberimizin
damadı Hz.Osman’a ait olduğu
kabul edilen Kur’an-ı Kerim (Topkapı
Sarayı Müzesi)
Aşama adı Nasıl yapıldığı
1. Kitap hâline getirilmesi

.........
Kazanım
3. Kur’an’ın kitap hâline getirilmesi ve çoğaltılması ile ilgili
süreci açıklar.
Konu
3. Kur’an-ı Kerim’in Kitap Hâline Getirilmesi ve Çoğaltılması
Beceri
Problem çözme, araştırma, Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma

 Öğrencilerinize önceki dersin sonunda verdiğiniz hazırlık
çalışması ile ilgili araştırmalarında Kur’an-ı Kerim’in kitap hâline
getirilişi ve çoğaltılması hakkında neler bulduklarını sorunuz,
bulgularını arkadaşlarıyla paylaşmalarını söyleyiniz.
• Öğrencilerinizin, “DüŞnelim” bölümündeki soruları cevaplamaları
nı sağlayınız.
İşleniş
1. Öğrencilerinize Kur’an-ı Kerim’in kitap hâline getirilip
çoğaltılmasıyla ilgili “Acaba Nasıl?” başlıklı metni okutup yönlendirmede
verilenlerle birlikte şu soruları da yönelterek cevaplamaları
nı söyleyiniz:
• Kur’an-ı Kerim’in ayetleri ne zaman yazılmaya başlandı?
• Kur’an-ı Kerim’in ayetleri kimler tarafından yazılıyordu?
• Yazılan ayetler nasıl saklanıyordu?
• Ayetlerin sırasının karışması nasıl önleniyordu?
• Kitap hâline getirilme işine kim, niçin karar verdi?
• Kur’an-ı Kerim kitap hâline nasıl getirildi?
• Kur’an-ı Kerim’in kitap hâline getirilmiş şekline ne ad
verildi?
• Hz. Ali’nin Kur’an’ın kitap hâline getirilmesine ve öğrenilmesine
katkısı ne olmuştur?
• Kur’an-ı Kerim ne zaman ve niçin çoğaltıldı?
• Kur’an-ı Kerim günümüze kadar kaybolmadan ve hiçbir
harü değiştirilmeden nasıl ulaştırılmıştır?
2. Kur’an’ın korunmasıyla ilgili ayet mealini yansıtınız ve
öğrencilerinize okutup açıklayınız.
3. Öğrencilerinize “Tamamlayalınm” etkinliğini yaptırınız.
Gelecek Derse Hazırlık
• Öğrencilerinizden, ayet, sure ve cüz kavramlarının anlamları
nı sözlüklerden bularak defterlerine yazmalarını isteyiniz.
• 4.1, 4.2, 4.3 numaralı konularda verilen kavram haritalarını
yansıtmak için asetat veya slayt hazırlayınız.