Hz. Muhammed'in Doğduğu Çevreyi Tanıyalım


1. Hz. Muhammed’in doğduğu çevrenin dinî, sosyal ve
ekonomik özelliklerini örnekler vererek açıklar.
Konu
1. Hz. Muhammed’in Doğduğu Çevreyi Tanıyalım
Beceri
Zaman, mekân ve kronolojiyi algılama, iletişim ve empati, araştırma
Değer Sevgi ve saygı, doğruluk ve dürüstlük
Süre 2 ders saati
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Soru-cevap, buluş yoluyla öğrenme, sözlü ve yazılı anlatım
Araç ve Gereçler
Projeksiyon cihazıĞtepegöz, asetat, çalışma yaprakları, ders kitabı
Derse Hazırlık
• Öğrencilerinize “Hz. Muhammed (s.a.v.)’i tanımak için
neden öncelikle doğduğu çevreyi tanımalıyız?” sorusunu yöneltiniz.
Bu konudaki düŞncelerini söyleyerek tartışmalarını
sağlayınız.
• Öğrencilerinizden, önceki dersin sonunda verdiğiniz hazı
rlık çalışması ile ilgili yaptıklarını okumalarını isteyiniz.
• Öğrencilerinizi, “DüŞnelim” bölümündeki soruyu cevaplamaya
yönlendiriniz.
İşleniş
1. Konuda verilen Mekke fotoğrafını ve haritayı öğrencilerinize
inceletiniz. Mekke’nin nerede olduğunu ve çevresinde
nerelerin bulunduğunu söylemelerini isteyiniz.
2. Öğrencilerinize “Araştıralım” etkinliğini yaptırınız.
3. Öğrencilerinize aşağıdaki soruları yönelterek onların bilgilerini
ve düŞncelerini birbirleriyle paylaşmalarını sağlayınız.
• Hz. Muhammed (s.a.v.) kimdir?
• Neden adının başına “Hz.” kısaltması getirilmektedir?
• Hz. Muhammed (s.a.v.)’in doğduğu çevre neresidir ve
bu çevreyi tanımak neden önemlidir?
• Bu çevrenin Hz. Muhammed (s.a.v.)’in doğduğu zamandaki
durumu hakkında neler biliyorsunuz?
4. “Beklenen Kurtarıcı Hz. Muhammed (s.a.v.)” başlıklı
metni okutup şu soruları sorunuz:
• Metinde öğretmen, Hz. Muhammed (s.a.v.) hakkında
hangi bilgileri vermektedir?
• Metne göre “Hz.” kısaltması ne anlama gelmekte, niçin
kullanılmaktadır?
• Metinde, Hz. Muhammed (s.a.v.)’in doğduğu çevreyi
tanımanın önemi nasıl belirtilmektedir?
• Hz. Muhammed (s.a.v.)’in doğduğu çevrenin o zamanki
dinî durumu hakkında hangi bilgiler verilmektedir?

Hz. Muhammed (s.a.v.) kimdir? Neden adının başına “Hz.” kısaltması getirilmektedir?
Onun doğduğu çevreyi tanımak neden önemlidir? Bu çevrenin o zamanki durumu
nasıldı? Bu soruların cevaplarını bulabilmek için Emre’nin bir araştırma yapması gerekiyordu.
Onların, din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmeni olan bir komşuları vardı. Emre,
onunla bir söyleşi yaptı (Fotoğraf 10). Emre’nin Ahmet Öğretmenle yaptığı söyleşi metni
aşağıdadır. Metni okuyunuz.
BEKLENEN KURTARICI HZ. MUHAMMED (S.A.V.)
Emre: Öğretmenim, Hz. Muhammed (s.a.v.) kimdir? Kısaca tanıtır mısınız?
Öğretmen: Hz. Muhammed (s.a.v.), Yüce Allah’ın insanlara doğruyu öğretmek için görevlendirdiğ
i son peygamberdir. Allah, insanları akıllı varlıklar olarak yaratmıştır. Onların, akıllarını kullanarak
sağlıklı ve mutlu bir hayat sürmelerini istemiştir. İnsanlar bazı dönemlerde akıllarını kullanamamı
ş, yanlış inanç ve davranışlara yönelmişlerdir. Böyle zamanlarda Allah, insanlara yol
İnsanlar için doğup büyüdükleri çevrenin önemi nedir? DüŞncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
DÜŞÜNELİM
Fotoğraf 9 : Hz. Muhammed (s.a.v.)’in doğum yeri
olan Mekke kentinden bir görünüm
Fotoğraf 10 : Dinimizle ilgili bilmediğimiz konuları öğrenmek
için konunun uzmanı olan kişilere başvurmalıyız.
Harita 1 : Hz. Muhammed (s.a.v.)’in doğduğu
Mekke ve çevresini gösteren bir harita
1. Hz. Muhammed’in Doğduğu Çevreyi Tanıyalım
Araştıralım
Bir dünya haritasından Hz. Muhammed (s.a.v.)’in doğduğu yeri bularak nerede olduğ
unu anlatınız.
ETKİNLİK

göstermek için peygamberler görevlendirmiştir. Bu peygamberlerden ilki Hz. Âdem,
sonuncusu ise Hz. Muhammed (s.a.v.)’dir.
Emre: Peygamber adlarının başına neden “Hz.” kısaltması getiriliyor? Bunun anlamı
nedir?
Öğretmen: Hz. “hazret” sözcüğünün kısaltması olup saygıdeğer anlamına gelir. Bu
sözcük, bir adın önüne getirildiğinde “hazreti” şeklinde söylenir: Hazreti İsa, Hazreti
Muhammed (s.a.v.) gibi. Peygamberlere yakınlığı ile bilinen kişilerin adlarının başında
da kullanılır. Hazreti Hatice, Hazreti Ali, Hz. Ömer gibi.
Emre: Hz. Muhammed (s.a.v.) nerede doğmuştur? Bu çevreyi bilmek ve tanımak
neden önemlidir?
Öğretmen: Hz. Muhammed (s.a.v.), Arabistan’ın Mekke kentinde doğmuştur. Mekke
kenti, daha önce de pek çok peygamberin yaşadığı bir kenttir. Yeryüzünün en eski
yerleşim yerlerindendir. Allah’a ibadet amacıyla yapılmış ilk mabet olan Kâbe oradadı
r. Bu yüzden, insanlık tarihinde önemli bir yeri vardır. Hz. Muhammed (s.a.v.)’in
doğduğu çevrenin özelliklerini bilmek, dinimizi öğrenmemiz açısından önemlidir. O
çevrenin, Hz. Muhammed (s.a.v.)’in doğduğu dönemdeki durumunu bilirsek dinimizi
daha doğru öğreniriz.
Emre: Peki öğretmenim, Mekke ve çevresinin o zamanki durumu hakkında bilgi verir
misiniz?
Öğretmen: O dönemi anlayabilmek için dinî, sosyal ve ekonomik yönden incelemek
gerekir. Dinî durum hakkında kısaca şunları söyleyebiliriz: Hz. Muhammed
(s.a.v.) doğduğu sırada tüm dünyada bir karmaşa yaşanıyordu. Önceki peygamberlerin
öğrettiği dinî kurallar uygulanmıyordu. Özellikle Arabistan’ın durumu bu bakımdan
hiç iyi değildi. İnsanların çoğu putlara tapıyordu. Hiçbir şey yapmaya gücü olmayan
taş parçalarından dilekte bulunuyorlardı. Allah’a ibadet etmek için yapılmış
olan Kâbe’nin içi putlarla doldurulmuştu. Orada her kabilenin ayrı bir putu vardı. Bu
durum, Kur’an-ı Kerim’de şöyle belirtilmektedir:
“(Müşrikler) Allah’ı bırakıp da kendilerine göklerde ve yerde olan rızıktan hiçbir şey
veremeyen ve buna asla güçleri yetmeyen şeylere (putlara) tapıyorlar.” 1
“... Hiçbir şey yaratamayan, bilakis kendileri yaratılmış olan, kendilerine bile ne
zarar ne de fayda verebilen ... tanrılar edindiler.” 2
Arabistan’da puta tapanların yanı sıra Hristiyan ve Yahudi olanlar da vardı. Bunlardan
baŞüka, bir de Hanif diye bilinen insanlar vardı. Sayıları çok az olan bu insanlar,
Allah’ın varlığına ve birliğine inanıyorlardı.
Sosyal duruma gelince; dinî duruma paralel olarak toplum düzeni de bozulmuştu.
Arabistan’da halk kabileler hâlinde yaşıyordu. Kabileler arasında sık sık savaşlar oluyordu.
Kan davaları yüzünden insanların can ve mal güvenliği kalmamıştı. Toplum,
özgürler ve köleler diye iki sınıfa ayrılmıştı. Kölelere hiç değer verilmiyordu. İnsanlar,
pazarlarda değersiz bir eşya gibi alınıp satılabiliyordu. Toplumda güçsüzler eziliyor,
hakları gözetilmiyordu. Kadınlara ve kız çocuklarına değer verilmiyordu. Kız çocuğu
olanlar, bunu utanılacak bir durum olarak görüyorlardı. Bu durum Kur’an-ı Kerim’de
şöyle belirtilmektedir: “Bilgisizlikleri yüzünden beyinsizce çocuklarını öldürenler ve Allah’ı
n kendilerine verdiği rızkı, Allah’a iftira ederek (kadınlara) haram kılanlar, muhakkak
ki ziyana uğramışlardır. Onlar gerçekten sapmışlardır...” 3
1 Nahl suresi, 73. ayet.
2 Furkan suresi, 3. ayet.
3 En’âm suresi, 140. ayet.

“... Onlardan biri ... (kız çocuğu) ile müjdelenince hiddetlenerek yüzü simsiyah kesilir.”
1
Peygamberimize anlatılan şu olay da o zamanki insanların bu tutumunu açıkça
ortaya koymaktadır:
“Bir gün Peygamberimize bir adam gelmiş, ‘Ya Resulallah! Biz, İslam’dan önceki
dönemde putlara tapar, çocuklarımızı öldürürdük...’ demişti. Peygamberimiz üzüntüsünden
ağlamaya başladı. Gözlerinin yaşını sildikten sonra ona; ‘Muhakkak ki Allah,
İslam’dan önceki dönemde yaptıklarınızı Müslüman olduktan sonra işlemedikçe affeder.’
buyurdu.2”
Arabistan’ın ekonomik yapısı da aynı durumdaydı. Halkın bir bölümü konargöçer,
bir bölümü de yerleşik olarak yaşardı. Konargöçerler tarım ve hayvancılıkla, yerleşik
olanlar da çoğunlukla ticaretle uğraşırdı. Ticarette insanlar hile yapıyor, birbirlerini aldatı
yordu. Güçlü olanlar zor kullanarak güçsüzlerin mallarını ellerinden alıyordu.
Yağmacılık ve kapkaç, hayatın ayrılmaz bir parçası olmuştu. İçki içmek ve kumar oynamak
gibi kötü alıŞükanlıklar yaygınlaşmıştı. İşte, Sevgili Peygamberimiz böyle bir ortamda
dünyaya geldi.
Emre: Çok teşekkür ederim öğretmenim. Size zahmet verdim ama bu söyleşi benim
için çok faydalı oldu.
Öğretmen: O nasıl söz Emreciğim, ben de memnun oldum. Her zaman beklerim.
Listeleyelim
Metinde anlatılanlardan hareketle Hz. Muhammed (s.a.v.)’in doğduğu çevrenin dinî,
sosyal ve ekonomik özellikleri ile ilgili bilgileri gruplandırarak aşağıda verilen
başlıkların altına listeleyiniz.
ETKİNLİK