Güzel Söz Söyleyelim

Sözler insanlar arası iliŞükiler açısından
önemlidir. Güzel söz söyleyen insanlar baŞükaları
tarafından sevilir, sayılırlarlar (Fotoğraf
2). Güzel söz söylemek, güzel ahlakın göstergelerindendir.
Dinimiz güzel ahlaklı olmamızı ister. Bu yüzden Yüce Allah, güzel söz söylememizi öğütler. Bu durum Kur’an-ı Kerim’de şöyle belirtilir: “Kullarıma söyle, sözün en güzelini söylesinler…” 1
Sevgili Peygamberimiz de güzel söz söylemenin sadaka olduğunu bildirmiştir. Güzel
söz söylemeyi baŞükalarına yardım etmek olarak değerlendirmiştir. Ayrıca o, yerinde ve yararlı bir şekilde konuşmamız gerektiğini vurgulamıştır. Bu konu ile ilgili bir hadisinde şöyle buyurmuştur: “Allah’a … inanan kimse ya hayır söylesin ya da sussun.” 2 Peygamberimizin yakın arkadaşı ve ilk Müslümanlardan olan Hz. Ebu Bekir, dinimizin buyruklarını en güzel bir şekilde anlayıp uygulayanlardandı. Güzel ahlaklı, iyi bir insandı.
Kendisi güzel sözler söyler, diğer Müslümanları da güzel söz söylemeye teşvik ederdi.
Bir konuşması sırasında dilini parmaklarıyla tutarak “Başıma gelen her şey bunun yüzündendir.”
3 demiştir. “Ne söyleyeceğine ve ne zaman söyleyeceğine dikkat et.” 4 buyurarak
Müslümanları yerli yerince ve güzel konuşmaya yönlendirmiştir.
Size güzel sözler söyleyen arkadaşlarınıza karşı yaklaşımınız nasıl olur? Güzel sözler
söylemeniz, insanlarla iliŞükilerinizi nasıl etkiler? Aşağıdaki fotoğrafı inceleyip paragraşarı
okuyarak soruları cevaplayınız.
Güzel söz ne demektir? Güzel söz söylemek için nerede, ne zaman ve nasıl konuşmalı
yız? Aşağıdaki metin, bu tür soruların cevaplarını bulabileceğiniz bilgiler içermektedir.
Metni okuyunuz.
1 İsrâ suresi, 53. ayet.
2 Seçme Hadisler, s. 12.
3 İslam Âlimleri Ansiklopedisi, C 1, s. 83.
4 İslam Âlimleri Ansiklopedisi, C 1, s. 83.

“Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.” atasözünden ne anlıyorsunuz?

DÜŞÜNELİM
Fotoğraf 2 : Güzel sözler, güzel dostluklar kurmamı
zın koşullarındandır.
3.1. Güzel Söz Söyleyelim

“LÜTFEN” DEMEYİ UNUTMA!

Çocuk güzel alıŞükanlıkları önce ailesinden öğrenir. Çünkü ilk eğitim ailede başlar
ve küçük yaşta kazanılan güzel alıŞükanlıklar daha kalıcı olur. Görgü kuralların-
Drama Yapalım
Arkadaşlarınızla aranızda üç kişilik grup oluşturarak güzel söz söylemenin yararları
nı drama yoluyla anlatınız.
ETKİNLİK
¢27†
Hiç kimse kendisine kaba ve çirkin sözler söylenmesinden hoşlanmaz. Kendimize
söylenmesini istemediğimiz sözleri baŞükalarına söylememeliyiz. Hoşlanmadığımız söz
ya da davranışlar karşısında öfkelenmemeli, güzel sözler söylemeliyiz. “Tatlı dil yılanı deliğ
inden çıkarır.” atasözünü unutmamalıyız.
Metinde geçen güzel sözlerden hangilerini duydunuz? Arkadaşlarınızla ya da çevrenizdekilerle
konuşurken bunlardan hangilerini kullanıyorsunuz? Varsa bunlar dı-
şında kullandıklarınız nelerdir?
Listeleyelim
Metinde geçen güzel sözleri listeleyiniz ve nerelerde söylendiklerini birer cümlede
kullanarak örnekleyiniz.
ETKİNLİK
dan bazıları, konuşurken kullandığımız, birbirimize sevgimizi artıran güzel kelimelerle
ilgilidir. Nelerdir bunlar? Biz bu kelimeleri yerine göre kullanmayı önce ailede,
sonra okulda büyüklerimizden öğreniriz. Bu kelimeleri nerelerde kullanırız? Gördüğümüz
her iyilik ve ihsan için “teşekkür ederim”; istemeden yaptığımız her yanlış davranı
ş ve söz için “özür dilerim”; bizden istenen her yardım için “rica ederim”, “memnuniyetle”;
bir dileğimizi, isteğimizi veya ikramımızı belirten cümlelerin başında
“lütfen” deriz. Bu kelimeleri bol bol kullanmaya dilimizi alıştırmalıyız.
Günlük hayatta karşılaştığımız insanlara “merhaba, iyi günler, nasılsın” gibi kelimeleri
kullanmak da bir nezaket ifadesidir. Bu kelimeleri yerinde ve zamanında
kullanan nazik ve saygılı kişiler olmalıyız. Birine randevu verdiğimizde
buluşacağımız yere tam vaktinde gitmeliyiz. Elimizde olmayan sebeplerle geç kalı
rsak özür dileyip kendimizi affettirmeliyiz.
Nazik ve görgülü bir insan ses tonuna da dikkat eder. Yumuşak bir sesle, bağırmadan
ve emir verir gibi konuşmadan anlaşmak ne güzeldir. “Hayır olmaz, asla,
yapmam, bana ne” gibi kırıcı ifadeleri atalım dilimizden.
Okulda, derslerde veya oyun oynarken hep “önce ben” diyerek arkadaşlarımı-
zın hakkını çiğnemek, konuşan birinin sözünü kesmek, arkadaşlarımızın eşyalarını
izinsiz kullanmak ve bir arkadaşımızı diğerine kötülemek hem dostluğumuzu zedeler
hem de görgü kurallarına aykırıdır.
Unutmayalım arkadaşlar, davranışlarımızla bizden küçüklere örnek olmalıyız.
Biz küçüklerimize nasıl davranırsak onlar da bize aynı şekilde davranır. Küçüklerden
özür dilenmez mi? Tabi ki dilenir. Özür dileyerek özür dilemeyi, lütfen diyerek
lütfen demeyi öğretmiş oluruz.
Serap ÇAKMAK
Diyanet Çocuk Dergisi, sayı: 319,
üubat 2007, s. 6,7.
(Düzenlenmiştir.)
2. Öğrencilerinize dinin tanımını hatırlatınız. Ahlakın tanı-
mını da yaptırarak bu ikisini tahtaya yazdırınız veya yansıtı-
nız. İkisi arasındaki benzerlik ve iliŞükiyi bulmalarını sağlayınız.
Dinin inanç esasları, ibadetleri ve buyruklarıyla güzel ahlaklı
olmayı amaçladığını örneklerle anlamalarını sağlayınız.
3. Öğrencilerinize “Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.” atasözünün
anlamını düŞnmelerini ve açıklamalarını söyleyiniz.
Güzel sözler söyleyen arkadaşlarına karşı yaklaşımlarının nası
l olacağını, güzel söz söylemelerinin insanlarla iliŞükilerini nası
l etkileyeceğini sorunuz ve güzel söz söylemenin kişi ve toplum
açısından önemini açıklatınız.
4. Dinimizin, güzel ahlaka verdiği önem nedeniyle güzel
söz söylememizi istediğini belirtiniz. Bununla ilgili ayet ve hadis
meallerini, Hz. Ebu Bekir’in sözlerini yansıtarak öğrencilere
okutup ne anladıklarını sorunuz. Öğrencilerin düŞncelerini
harekete geçirecek yönlendirmelerde bulununuz.
5. “Drama Yapalım” etkinliğini yaptırınız.
6. Güzel söz söylemek için neler yapmaları; nerede, ne zaman
ve nasıl konuşmaları gerektiğini kavramaları için “Lütfen
Demeyi Unutma!” başlıklı metni okutunuz. Türkçeyi doğru,
güzel ve etkili kullanma, iletişim ve empati becerileri için metinde
geçen bilinmeyen kelimelerle ilgili bir sözlük çalışması
yaptırınız ve şu soruları sorunuz:
• Metinde geçen güzel sözlerden hangilerini duydunuz?
• Arkadaşlarınızla ya da çevrenizdekilerle konuşurken
bunlardan hangilerini kullanıyorsunuz?
7. Konunun sonundaki açıklama paragrafını okutarak “Listeleyelim”
etkinliğini yaptırınız.
NOTLAR
13
DİN VE AHLAK HAKKINDA NELER BİLİYORUM?
¢28†
Ayetlerde hangi güzel davranışlardan söz edilmektedir? Ayetlere göre güzel
davranışlarda bulunanların davranışlarının karşılığı nedir?
DİNLEMEYİ BİLMEK
— Anne, arkadaşım sürekli konuşuyor,
kimseye fırsat vermiyor ve onları dinlemiyor.
— Neden yavrum, bir sorunu mu var?
— Bilmiyorum, sanırım dinlemeyi sevmiyor.
— Aaa... Şükalarıyla iyi anlaşmak için
onların düşüncelerini iyi tanımak gerekir.
Bu da söylenenleri iyi dinlemekle sağlanabilir.
Dinlemeden konuşmaya kalkanlar büyük
yanılgılara düşebilirler. Arkadaşın da sadece
konuştuğu için eminim defalarca sizi
yanlış anladı ve tanıdı. Atalarımızın da dedi-
ği gibi "İki dinle bir söyle.” Yeri geldiğinde
konuşup yeri geldiğinde dinleyen hem bilmediği şeyleri öğrenir hem de iyi dinlediği
için ona saygı duyulur. Çok konuşmak değil, yerinde konuşmak marifettir. Ne mutlu sana,
sen öyle bir çocuksun! Dikkatle dinler, çok düŞnür, gerektiğinde konuşursun.
Diyanet Çocuk Dergisi, Sayı 299, Haziran 2005, s. 21.
(Düzenlenmiştir.)